Boornbergumer Sathen

Opgelet: wordt in een nieuw venster geopend. PDFAfdrukkenE-mail

Stemgerechtigde sathen in Boornbergum

 

Wie woont er tegenwoordig nog een generatie (25 jaar) op dezelfde plek? Of een mensenleven (50 tot 75 jaar)? Wie woonden hier met hun familie al eeuwen? In omstandigheden waarop je op jezelf aangewezen was, maar zonder kunstmest of kunstmatige afwatering, laat staan electriciteit, gas of water?

Vanouds telde Boornbergum 57 stemgerechtigde sathen of hornlegers (letterlijk: verblijfplaats van het vee)die de florenen verschuldigt waren. 44 kwamen al voor in de Stemkohieren. In deze Floreen- en Stemkohieren werden gedurende de 18e en 19e eeuw de betaling van grondbelasting geregistreerd. De eigenaren van de grond hadden stemrecht in de Landschap en het recht de dominee aan te stellen (collatierecht). In de kohieren zijn genoteerd: gebruikers, eigenaren, locatie van de landerijen en het verschuldigde bedrag. De kohieren van 1700, 1708 en dan elke tien jaar tot en met 1858 zijn bewaard gebleven.

De structuur van deze landerijen en de families die hier eeuwenlang de kost probeerden te verdienen probeer ik hier (vanaf ongeveer 1700) in kaart te brengen. Ik richt me dus op de gebruikers die, als ze grond die ze bewerkten niet in eigendom hadden, geen stemrecht hadden. Net als hun vaak inwonende knechten en meiden hadden ze niets in te brengen in de politiek of de geestelijke leiding van hun gemeente, de provincie of het land. Hun namen werden opgeschreven omdat ze belasting moesten betalen, tijdens een volkstelling, als slachtoffer van een vee-epidemie, omdat ze hun trouwen kenbaar maakten of vanwege de doop van een kind.

Dit is een groeiend document dat onderdeel uitmaakt van een raamwerk van familiestambomen, plattegronden en verhalen. Misschien oogt het in het begin een beetje kaal met teveel gegevens en te weinig verhaal maar dat verandert hopelijk na verloop van tijd. Het meest uitgebreide familieverhaal tot nu is dat van de boerenfamilie Rinsma.

Stem no 1

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 1,2 en 3. 1698 waren deze 3 landerijen nog in één hand. Even later zijn er een aantal snelle opeenvolgingen van andere gebruikers. Daarna zijn alleen de FC 1 en 2 nog in gebruik van 1 familie. In 1830 ligt hier nog een boerenbedrijf tussen de florenen 1 en 2, deze is later verdwenen.

BB FC1

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en liggend aan de Kortehemmen. Van 1700 tot 1708 boerde Folkert Wisses hier. Rond 1708 Jeen Jelles en 1718 Jacob Lykles. Vanaf 1728 boert hier de familie waarvan de laatste hier genoteerde loot de familienaam van der Meulen aanneemt: Ruijrd Tjepkes wordt in 1728 vermeld, in 1738 Tjepke Ruirds en in 1748 weer Ruijrd Tjepkes  waarschijnlijk is Tjepke overleden. 1758: schoonvader Coop Egberts, in 1768 samen met Egbert Arjens die alleen verder boert in 1778. Maar in 1788 Coop Egberts "en de zijnen". In 1798 neemt Egbert Egberts van der Meulen voor decennia het stoklje van zijn vader Egbert Arjens over.

BB FC2

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en liggend aan BB FC1. Het eerste Stemcohier vermeldt Folkert Wisses en ook het eerste Floreenkohier van 1700 geeft Folckert Wisses. Jeen Jelles in 1708 en Jacob Lykles rond 1718 lijken pachters die hier niet lang geboerd hebben. Vanaf 1728 boert hier de familie waarvan de laatste hier genoteerde afstammeling de familienaam van der Meulen aanneemt: eerst Ruijrd Tjepkes rond 1728 en zijn zoon Tjepke Ruirds rond 1738 en 1748. Coop Egberts lijkt aangetrouwde familie als hij in 1758 voor het eerst in de floreenkohieren staat. Egbert Arjens, die getrouwd is met de dochter van Coop Egberts staat opgetekent in 1778 en in 1788 weer Coop Egberts en "de zijnen". In 1798 is de eerste vermelding van Egbert Egberts van der Meulen die tot zijn overlijden in 1838 doorgaat. Zijn weduwe en een aantal familieleden emigreren daarna naar Amerika.

BB FC3

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. Het Stemcohier 1698 vermeldt Folkert Wisses, daarna volgen in rap tempo 1700: Haye Jelckes (schipper die al langer op FC 22 boert) 1708: Wybe Tieerds en 1718: Hendrick Thijsses. 1728 en 1738: Jochem Jans cum sociis 1748 en 1758: Joucke Hylkes en Cornelis Jans. 1768: Joucke Hylkes wed kinderen en Cornelis Jans wed.
Dan begint de versnippering pas goed 1778: Lieuwe Jelkes nom ux (nomine uxoris= uit naam van zijn vrouw, zijn vrouw is dus in naam gebruikster, niet hij, ook al is hij de kleinzoon van Haye Jelkes) en Johannes Juikes nom ux voor 1 helft en Halbe Jans en Gosse Joukes, Albert Dirks en Jan Geerts voor de ander helft 1788: Lieuwe Jelkes wed en Johannes Juikes nom ux voor 1 helft en Halbe Jans en Gosse Joukes wed, en Albert Dirks voor de ander helft 1798: Lieuwe Jelkes wed en Johannes Juikes nom ux voor 1 helft en Halbe Jans en Gosse Joukes wed, en Albert Dirks voor de ander helft 1818: Lieuwe Jelkes wed en Johannes Juikes nom ux voor 1 helft en Halbe Jans en Gosse Joukes wed, en Albert Dirks voor de ander helft.

Stem no 2

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 4. Hier heeft steeds een boerenbedrijf gelegen, eerst waarschijnlijk aan het kerkepad, later steeds meer opschuivend naar de huidige Easterbuorren (nu Easterbuorren 88).

BB FC4

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. Vanaf 1698 tot en met 1708: Gerben Pyters (Gerben Pieters) 1718: Augustinus Inia 1728: Jetse Hayes 1738 tot en met 1758: Tjeerd Gauwes. 1768: Geert Jans 1778 en 1788: Arent Wijbes. 1798 tot en met 1818: Hemke Alberts.

Stem no 3

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 5. Hier heeft steeds een boerenbedrijf gelegen aan het kerkepad (huidige Lege Ein 5)

BB FC5

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. Stemcohier 1698 en Floreenkohier 1700: Bintie Popkes 1708: Alle Ruyrds 1718: Gialt Wybes 1728 tot en met 1758: Rinse Liebes, daarna 1768: Rinse Liebes wed 1778: zoon Atse Rinses 1788: Atse Rinses wed 1798: Cornelis Jacobs 1818: Cornelis Jacobs

Stem no 4 en 5

Dit zijn de floreenplichtige landerijen no 6. In 1830 lag hier nog een boerenbedrijf, op deze locatie staat nu een woonhuis (Lege Ein 3).

BB FC6

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. In 1698 en daaromheen boert Fedde Jaspers hier, vanaf 1700 en 1708 staat Jasper Feddes (waarschijnlijk zijn zoon) als eigenaar in de floreenkohieren en 1718 Gerben Pieters. Dan voert vanaf 1728 de familie Rinsma het boerenbedrijf, de eerste veertig jaar Wybe Egberts, vanaf 1768 tot i.i.g 1818 Louw Wiebes.

Stem no 6

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 7. Het huidige Lege Ein 1 lijkt samen te vallen met de locatie van het boerenbedrijf in 1830.

BB FC7

Een perceel aan het kerkepad. Stemcohier 1698 en Floreenkohier 1700: Syger Wybes 1708 en 1718: Harmen Binnes 1728: Sijtse Hanses 1738: Jelle Feitses 1748: Dirk Atses 1758: Jacob Annes 1768: Egbert Jelles 1778 tot in ieder geval 1818: Wijbe Durks

Stem no 7

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 8.

BB FC8

Een paar percelen tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. Een boerenbedrijf is er in 1830 al niet meer. Stemcohier 1698: Jouke Feddes Floreenkohier 1700: Hendrick Hendricks 1708: Alle Ruyrds 1718: Gialt Wybes 1728 tot en met 1758: Rinse Liebes 1768: Rinse Liebes wed 1778: Atse Rinses 1788: Atse Rinses wed. 1798 tot en met 1818: Cornelis Jacobs

Stem no 9

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 9.

BB FC9

Een snipper is er overgebleven van deze sathe. Als er ooit bebouwing is geweest lag deze misschien aan het kerkepad. Stemcohier 1698 en Floreenkohier 1700: Marten Theunis 1708: Gosse Bruchts 1718: Wybe Tieerds 1728: Harmen Annes 1738: Roel Annes 1748: Roel Annes wed 1758: Jentje Pyters. Van 1768 tot in ieder geval 1818: Jacob Sijtses.

BB FC10

In het Stemcohier kwam deze floreenplichtige sathe nog niet voor. Misschien dat hier kortstondig een boerenbedrijf is geweest maar in 1830 is er ook geen bebouwing te vinden. Van 1700 tot minstens 1718: Saecke Teyes. 1728: Hendrik Roels en Tjebbe Sjoerds 1738 en 1748: Hendrik Roels cum sociis (en de zijnen). 1758: Jetse Wijbes 1768: Heijne Heijnes en Sjoerd Tiebbes. 1778 tot i.i.g 1818: Minne Hylkes en Sjoerd Tjebbes.

BB FC11

In het Stemcohier kwam deze floreenplichtige sathe nog niet voor. Langerekte landerijen in de opstrek van Boornbergum naar de Wilgen. In 1830 ligt het boerenbedrijf op de plek van de huidige Biskopswei 10. 1700: Geert Sytses 1708: Boodse Halbes wed 1718: Joannes Harmens 1728: Hendrik Cornelis 1738 tot minstens 1788: Popke Jans. 1798 en 1818: Hendrik Liebes.

Stem no 8

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 12.

BB FC12

In het floreenkohier wordt het omschreven als een "camp land". Als er ooit een zelfstandig boerenbedrijf is geweest is dan was dat voor 1700. 1698: SC8 Tjebbe en Girbe Hanses 1700: Girbe Hansis. cum sociis 1708 en 1718: Wybe Tieerds. 1728: Meinert Sjoerds 1738: Girbe Hanses 1748 tot i.i.g 1768: Goytse en Gosse Jelkes. 1778 tot minstens 1818: Jacob Zijtses.

BB FC13

In het Stemcohier kwam deze floreenplichtige sathe nog niet voor. Later wordt het omschreven als een "camp land". Of er ooit een zelfstandig boerenbedrijf is geweest is nog maar de vraag. 1700: Jasper Feddes 1708: Halbe Geerts 1718 en 1728: Jentie Pieters. 1738: Hendrik Roels 1748: Jan Geerts 1758 en 1768: Johannes Pyters. 1778: Alle Jurjens 1788 tot minstens 1818: Cornelis Rinses.

Stem no 10

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 14 en 38. Het stuk FC 38 werd steeds omschreven als tien mud maden (weilanden) dus een boerenbedrijf is daar niet waarschijnlijk.

BB FC14

In 1830 lag hier nog een boerenbedrijf ten westen van Lege Ein 2 (inzet). 1698: SC10 Gauke Freerks 1700: Gerben Pieters 1708: Tieerd Pytters 1718: Cornelis Frances 1728: Meijnert Johannes 1738 en 1748: Roel Ates 1758 tot i.i.g. 1788: Tjebbe Jans. 1798 tot minstens 1818: Barteld Harmens.

Stem no 11

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 15. Een hornleger wordt hier wel vermeld maar een boerenbedrijf niet aangetoond.

BB FC15

Een laatste overgebleven snipper langs de Heawei? Er loopt in 1830 nog een smalle strook langs het land wat heel goed een toegangspad tot een boerenbedrijf ter hoogte van het kerkepad geweest kan zijn. 1698 en 1700: Gerben Pyters (Gerben Pieters) 1708: Roel Annes 1718 tot minstens 1738: Hendrick Sijtses. 1748: Hendrick Sijtses dochter 1758: Hiltje Hendricks 1768 en 1778: Alle Tjeerds. 1788 tot i.i.g. 1818: Roel Brugts.

Stem no 12

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 16.

BB FC16

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar Smalle Ee. In 1830 ligt hier nog bebouwing aan het kerkepad die later verdwenen is. 1698 tot i.i.g 1708: Gabe Piers. 1718 en 1728: Hotse Kalsbeek, dorpsrechter. 1738 tot minstens 1778: Heinse Oetses (Heintse Uijtses) 1788: Sjouke Tjeerds 1798 tot i.i.g 1818: Jan Hendriks.

Stem no 14

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 17.

BB FC17

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. In 1830 ligt aan het kerkepad nog een boerenbedrijf, op ditzelfde perceel aan de zuidkant van Suderom staat ook nu nog bebouwing. 1698 en 1700: Eyse Hendricks 1708 tot i.i.g 1728: Girbe Hanses Vanaf 1738 tot minstens 1788: zoon Hans Girbes, daarna 1798 en 1818: Hans Gurbes kinders alswel Gurbe, Tjibbe, Antje en Roel Hanses ieder voor 1/4.

Stem no 15

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 18.

BB FC18

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. Op hetzelfde perceel ligt ook nu een boerenbedrijf, huidige Efterom 2. 1698: Douwe Taedes 1700: Jentie Pieters 1708: Syger Feitses 1718: Joucke Hylkes 1728 tot minstens 1748 (dan nom ux (uit naam van zijn vrouw): Douwe Tjeerds 1758 en 1768: zoon Tjeerd Douwes 1778: Meindert Joukes wed 1788 tot minstens 1818: Willem Jans.

Stem no 16

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 19.

BB FC19

Dit is de oude Pastorieplaats van Boornbergum. Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. een klein stuk richting Smalle Ee. Het laatste stuk een aanwijzing dat de de oude kloosterkerk van Smalle Ee misschien ooit de kerk was van wat later Boornbergum zou worden. Uitgaand van de kaart van 1830 lijkt het net of er aan de west en zuidkant van huidige kerk en begraafplaats een pad heeft gelopen naar een boerenbedrijf in de zuidoosthoek, tegen het kerkepad aan? 1698 tot minstens 1718: Halbe Yppes (Ipes). 1728 tot minstens 1748: Tjedger Halbes 1758, 1768, 1778: Geert Eebles (Ables) 1788: Pytter Jacobs 1798: zoon Jacob Pytters 1818: Jacob Pytters

Stem no 17

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 20.

BB FC20

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. in 1830 ligt er bebouwing waar nu Westerbourren 9 staat. Of dat een boerenbedrijf was of al een voermanderij is niet zeker. 1698: SC17 Fedde Jaspers nom ux 1700: Fedde Jaspers 1708 en 1718: Halbe Geerts. 1728 tot minstens 1748: Pieter Jenties 1758 en 1768: Johannes Pyters 1778: Alle Jurjens 1788 tot minstens 1818: Cornelis Rinses.

Stem no 18

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 21.

BB FC21

Een aantal verspreide stukken romdom vervening. In 1830 heeft een boerenbedrijf hier te natte voeten om te bestaan. 1698: SC18 Jentie Pyters 1700: Douwe Jans 1708 en 1718: Jentie Pieters 1728 tot minstens 1748: Pieter Jenties 1758 en 1768: Johannes Pyters 1778: Alle Jurjens 1788 tot i.i.g. 1818: Cornelis Rinses.

Stem no 19

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 22.

BB FC22

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. De voor de hand liggende plek voor de sathe: Efterom 5, hoort in 1830 niet meer bij de floreenlichtige landerijen. Doordat FC 22 en F 23 vanaf uiterlijk 1718 dezelfde gebruiker hebben is deze boerderij waarschijnlijk afgesplitst (verkocht) van het bezit. 1698 en 1700: Haye Jelckes 1708 en 1718: zoon Jetse Hayes. 1728 en 1738: Durk (Dirk) Jans 1748: Roel Broers 1758: Gurbe Jelkes 1768: Alle Gjalts 1778: Johannes Sjoerds 1788: Gerben Binnes 1798 tot minstens 1818: Wybe Sytzes.

Stem no 20

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 23.

BB FC23

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. Het boerenbedrijf ligt in 1830 en ook nu nog op Efterom 6. Vanaf uiterlijk 1718 wordt vanaf deze plek ook geboerd op FC 22. 1698: Wytske Sytses 1700: Gauwe Feyckes 1708: Claes Feyckes 1718: Jetse Hayes 1728 en 1738: Durk (Dirk) Jans 1748: Roel Broers 1758: Gurbe Jelkes 1768: Alle Gjalts 1778: Johannes Sjoerds 1788: Gerben Binnes 1798 tot minstens 1818: Wybe Sytzes.

Stem no 21

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 24.

BB FC24

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen (verschoven) in de opstrek naar de Wilgen. Het boerenbedrijf ligt in 1830 op het perceel waar nu een woonhuis op Efterom 7 staat. 1698: Jantsen Jans Sierds 1700: Jantsen Jans 1708: Sijben Sijtses 1718: Sierd Jans 1728 en 1738: Fooke Johannes 1748 en 1758: Eysse Eysses 1768: Eysse Eysses wed en Anne Johannis 1778: Eysse Eysses wed 1788: Eysse Eysses 1798 en 1818: Jochum Johannis.

BB FC25

In het Stemcohier kwam deze floreenplichtige sathe nog niet voor. In de florenen wordt het beschreven als "twee kampen land". Een zelfstandig boerenbedrijf lijkt hier onwaarschijnlijk. 1700: Jantsen Jans 1708: Sijben Sijtses 1718: Sierd Jans 1728 en 1738: Fooke Johannes 1748 en 1758: Eysse Eysses cum sociis (en de zijnen) 1768 tot minstens 1788: Popke Jans 1798 en 1818: Hendrik Liebes.

Stem no 22

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 26.

BB FC26

Tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. in 1830 ligt er een kleine woning aan Efterom 9 en een groot boerenbedrijf aan de Westerbourren 36. Dit lijkt een verplaatsing naar de Heawei te zijn. 1698: Tjeerd Auckes 1700: Saeckien Jacobs 1708: Minnert Tieerds 1718: Wijger Wierds 1728: Halbe Goytses 1738: Bonne Eises. 1748 en 1758: Tjeerd Aukes erfgenamen 1768: Jopke Douwes en Sjoerd Tiebbes u ux 1778: Tjeerd Douwes en Hylke Joukes cum sociis 1788: Hylke Joukes en Jeip Rykles cum sociis (en de zijnen) 1798 en 1818: Hylke Joukes en Auke Rienks cum sociis.

BB FC27

In het Stemcohier kwam deze floreenplichtige sathe nog niet voor. In 1830 geen bebouwing, wel ligt er net buiten de landerijen, in de noord-west hoek, een woning die eigendom van de diakonie is (perceel Westerbuorren 51). 1700: Tieerd Pieters 1708: Sijben Sijtses 1718 tot minstens 1738: Rinse Tiebbes 1748: Mr Johannes Jans cum sociis 1758: Jelke Gosses cum sociis 1768 en 1778: Tiebbe Jans en Hans Gurbes 1788: Jacob Sijtses en Jan Jans Kooi cum sociis 1798 en 1818: Jacob Zijtses cum sociis

Stem no 23

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 28.

BB FC28

In 1830 liggen er op 2 plekken bebouwing op deze verspreide landerijen: Middelgeast 6 en Kleasterkampen 39. Van deze twee is de Kleasterkampen 39 de grootste. Middelgeast 6 was de Grietmanspleats. 1698 tot minstens 1708: Allert Theunis 1718: Popke Bruchts en Brucht Luytjens nom ux 1728 tot i.i.g 1758: Roel Douwes 1768: Roel Douwes wed cum liberus 1778: Heinze Roels cum sociis 1788: Heinze Roels en Pytter Ruirds 1798 tot minstens 1818: Heinze Roels en Roel Baukes.

Stem no 24

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 29.

BB FC29

Zeven verspreid liggende landerijen in de opstrek naar de Wilgen. Het boerenbedrijf in 1830 staat op perceel van huidige Middelgeast 5. 1698: Frans Everts 1700: Jan Coops 1708: weer Frans Everts 1718: Hedman Alles 1728: Andries Everts 1738 tot minstens 1758: Foocke Ypes 1768 tot i.i.g. 1788: zoon Halbe Fokes 1798 en 1818: Jitze Hendriks.

Stem no 25

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 30.

BB FC30

Omvat het vroegere kloosterkerkterrein en een perceel zuidelijk ervan. In 1830 is er geen bebouwing, naastliggend is Kleasterkampen 19. 1698: Sipke Jochums 1700: Jeyp Ryckles 1708: Michiel Taeckes 1718: weer Jeyp Ryckles 1728 tot minstens 1778: Rykle Hotses 1788: Rykle Hotses kinders 1798 tot i.i.g 1818: Fedde Rykeles.

Stem no 26

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 31.

BB FC31

Verspreid liggen 3 percelen. Vanaf uiterlijk 1700 zijn floreen 30 en 31 en ook vaak 33 steeds door dezelfde boeren gebruikt, daarvoor niet. Er is in 1830 geen bebouwing. 1698: Gosse Abrahams 1700: Jeyp Ryckles 1708: Michiel Taeckes 1718: weer Jeyp Ryckles 1728 tot minstens 1778: Rykle Hotses 1788: Rykle Hotses kinders 1798 tot i.i.g 1818: Fedde Rykeles.

Stem no 27

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 32.

BB FC32

Verspreid liggende landerijen in Smalle Ee, het bijhorende boerenbedrijf was misschien het huidige Moune-Ein 4, maar in 1830 ligt er geen bebouwing op de landerijen van de floreen zelf. 1698 en 1700: Pieter Jans 1708: Jan Pieters 1718 tot minstens 1738: Jan Pieters wed 1748: Alle Gjalts 1758 en 1768: Jan Roels 1778: Jan Roels wed 1788 tot i.i.g 1818: Sjoerdt Jans.

Stem no 28

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 33.

BB FC33

Een klein blokje zonder bebouwing. In de 18e eeuw wordt het meestal bebouwt door de gebruikers van de floreenen 30 en 31. 1698 en 1700: Sipke Jochems 1708: Michiel Taeckes 1718: Jeyp Ryckles 1728: Rykle Hotses 1738: Engbert Boeles 1748 tot minstens 1778: weer Rykle Hotses 1788: Rykle Hotses kinders 1798 tot i.i.g 1818: Fedde Rykeles.

BB FC34

In het Stemcohier kwam deze floreenplichtige sathe nog niet voor. Vanaf uiterlijk 1748 dezelfde gebruikers als FC 36. Er is 1832 geen bebouwing. 1700 tot minstens 1728: Jan Jansens 1738: Joannes Jans 1748: Jelke Hayes 1758 en 1768: zoon Haye Jelkes 1778: Binne Durks 1788: Lammert Sakes 1798 tot i.i.g 1818: Lieuwe Jelkes wed en Gooitzen Halbes nom ux.

BB FC35

In het Stemcohier kwam deze floreenplichtige sathe nog niet voor. Een perceel langs wat nu De Heide heet met een boerenbedrijf op de plek van huidige Biskopswei 8. 1700: Wybe Jans 1708: Wybe Geerts 1718: Jacob Lefferts 1728: Jan Boorses. 1738 tot i.i.g 1768: Jan Gjalts 1778 tot minstens 1818: Arjen Jans.

Stem no 13

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 36.

BB FC36

Verspreide landerijen tussen de Boornburgumer Heawei en It Maar en landerijen in de opstrek naar de Wilgen. Het boerenbedrijf ligt 1832 op de plek van Biskopswei 1. 1698 en 1700: Haye Jelckes 1708: Hotse Kalsbeek, dorpsrechter 1718: Dirck Jans 1728 tot i.i.g. 1748: Jelke Hayes 1758 en 1768: Haye Jelkes 1778 en 1788: Jelke Hayes erfgen cum sociis 1798 tot minstens 1818: Gurbe Jelkes cum sociis.

Stem no 29

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 37.

BB FC37

Een aaneengesloten maar grillig blok aaneengesloten percelen. In 1832 ligt het boerenbedrijf op de huidige Kleasterkampen 4. Vanaf uiterlijk 1768 worden deze percelen gedeeltelijk gebruikt door de boeren op de floreenen 30 en 31. 1698 tot minstens 1718: Geert Piers 1728 tot i.i.g 1748: Geert Piers wed 1758: Lieuwe Christiaans 1768: Lieuwe Christiaans en Rykle Hotses 1778: Rykle Hotses voor de eene helfte en Jelke Goitzes, Rinse Liebbes en Klaas Beens voor de wederhelft 1788: Rykle Hotses kinders voor de eene helfte en Jelke Goitzes, Rinse Liebbes en Klaas Beens voor de wederhelft 1798 tot i.i.g. 1818: Fedde Rykeles voor de helfte en Hotze, Aukje en Grietje Rykeles en Klaas Beernts wed voor de wederhelft.

Vanaf hier beginnen de floreenplichtige landerijen van Goëngahuizen.

Stem no 10

Deze stem besloeg de floreenplichtige landerijen 38 (en 14 van Boornbergum).

BB FC38

Een opstrekkend reepje langs de Vleerbosch. 1698: Gauke Freerks wed 1700: Hemme Franses 1708: Melle Jeens 1718: Melle Jeens 1728: Molle Jans 1738: Jaen Molles 1748: Errijt Pieters cum sociis 1758: Errijt Pieters cum sociis 1768: Errijt Pieters cum sociis 1778: Errijt Pieters kinderen cum sociis 1788: Errijt Pieters kinderen cum sociis 1798: Pier en Aaltje Errijts 1818: Pier en Aaltje Errijts

Stem no 30

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 39. We zijn hier beland in het huidige gebied van de Veenhoop en Goëngahuizen. Deze zal ik later apart behandelen. De eerste gegevens zijn wel ingevuld.

BB FC39

Een aaneengesloten blok. 1698: Namme Freerks 1700: Naeme Freercks 1708: Namme Freercks 1718: Age Saeckes 1728: Age Saekes 1738: Eltie Mattheus 1748: Eltie Mattheus 1758: Eeltje Mattheus 1768: Harmen Goytses 1778: Harmen Goytses 1788: Sijtse Martens 1798: Sytze Martens 1818: Sytze Martens

Stem no 32

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 40.

BB FC40

Grillig gevormd blok aan de Wijde Ee. 1698: Gerben Rienks 1700: Gerben Rienks 1708: Jentie Rienks en Sijds Nijdams 1718: Harmen Joannes 1728: Harmen Johannes wed 1738: Harmen Johannes wed 1748: Hille Sipkes en … 1758: Cornelis Jans 1768: Cornelis Jans 1778: Kornelis Jans 1788: Kornelis Jans 1798: Kornelis Jans wed 1818: Kornelis Jans wed.

Stem no 31

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 41.

BB FC41

Twee landerijen aan de Wijde Ee. 1698: Oene Gerbens 1700: Oene Gerbens 1708: Oene Gerbens 1718: Oene Gerbens wed 1728: Oene Gerbens wed 1738: Douwe Oenes 1748: Douwe Oenes 1758: Douwe Oenes 1768: Douwe Oenes 1778: Oene Douwes 1788: Dirk Oenes 1798: Douwe Oenes 1818: Douwe Oenes.

Stem no 33

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 42.

BB FC42

Groot blok landerijen op Goëngahuizen. 1698: Jan Gerbens 1700: Jan Gerbens 1708: Harke Sijbrens 1718: Nannen Sijtses 1728: Nannen Sijtses 1738: Nammen Sijtses 1748: Feyke Gerbens wed 1758: Feyke Gerbens wed 1768: Cornelis Roels 1778: Cornelis Roels 1788: Kornelis Roels 1798: Pytter Gooitzes 1818: Pytter Gooitzes.

Stem no 34

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 43.

BB FC43

Verspreid liggende percelen op Goëngahuizen. 1698: Feye Joannes 1700: Feycke Joannes 1708: Feycke Joannes 1718: Jannes Feyckes 1728: Gerben Feyckes 1738: Gerben Feyckes 1748: Gerben Feyckes 1758: Ale Feyckes 1768: Auke Aukes 1778: Eeltje Hilles 1788: Eeltje Hilles 1798: Durk Oenes 1818: Durk Oenes.

BB FC44

In het Stemcohier kwam deze floreenplichtige sathe nog niet voor. 1700: Baucke Annes 1708: Reijnte Douwes 1718: Harmen Joannes 1728: Harmen Jans wed 1738: Harmen Jans wed 1748: grietman Livius van Haersma 1758: Kornelis Jans 1768: Cornelis Jans 1778: Kornelis Jans 1788: Kornelis Jans 1798: Durk Oenes 1818: Durk Oenes

Stem no 35

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 45.

BB FC45

Blok landerijen onder Goëngahuizen. 1698: Uble Annes 1700: Ulbe Annes 1708: Jentie Meijnerts 1718: Jentie Meijnerts 1728: Jentie Meijnerts 1738: Jetse Clases 1748: Jan Clases cum sociis 1758: Jan Klases cum sociis 1768: Carst Sipkes cum sociis 1778: Willem Thomas 1788: Tjeerd Willems 1798: Tjeerd Willems 1818: Tjeerd Willems

Stem no 36

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 46.

BB FC46

Grillig blok op Goëngahuizen. 1698: Sytse Hotses 1700: Sytse Hotses 1708: Sytse Hotses 1718: Sytse Hotses 1728: Ruyrd Sytse 1738: Ruyrd Sijtses 1748: Auke Willems 1758: Auke Willems 1768: Auke Willems 1778: Auke Willems 1788: Auke Willems 1798: Auke Willems wed 1818: Auke Willems wed

BB FC47

In het Stemcohier kwam deze floreenplichtige sathe nog niet voor. 1700: Gerben Martens 1708: Ruirdt Ruirdts 1718: Baucke Claeses 1728: Lieuwe Seyes 1738: Sijtse Ruyrds 1748: Sijtse Ruyrds 1758: Sijtse Hotses 1768: Sijtse Hotses 1778: Sijtse Hotses 1788: Sijbe Aukes en Auke Willems 1798: Auke Willems wed 1818: Auke Willems wed

Stem no 39

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 48.

BB FC48

Grillig blok op Goëngahuizen. 1698: Fedde Oenes 1700: Fedde Oenes 1708: Fedde Oenes 1718: Fedde Oenes 1728: Hotse Sijtses 1738: Hotse Sijtses 1748: Hotse Sijtses 1758: Yde Fokes 1768: Willem Thomas 1778: Rinze Thomas 1788: Jacob Haijes 1798: Klaas Jans Voskuil 1818: Klaas Jans Voskuil

Stem no 40

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 49.

BB FC49

Lange opstrek aan de Krumme Ee. 1698: Rinse Tjerx 1700: Rinse Tiercks 1708: Evert Jacobs 1718: Evert Jacobs 1728: Jetse Claeses 1738: Jetse Claeses 1748: Foocke Ruyrds 1758: Pieter Meints 1768: Pieter Meints 1778: Pyter Meints 1788: Pyter Meints wed 1798: Ruurd Pytters 1818: Ruurd Pytters

Stem no 37

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 50 en 51.

BB FC50

Twee grillig gevormde blokken. 1698: Jentie Meinerts 1700: Jentie Meynerts 1708: Jentie Meynerts 1718: Jentie Meynerts 1728: Jentie Meynerts 1738: Jetse Claeses 1748: Lykle Fockes 1758: Lykle Fockes 1768: Lykle Fockes erven cum socciis 1778: Lykle Fockes erven cum socciis 1788: Lykle Fockes erven cum socciis 1798: Yebe Wytzes 1818: Yebe Wytzes

BB FC51

Drie percelen op op Goëngahuizen. 1698: Douwe Wybes 1700: Douwe Wybes 1708: Douwe Wybes 1718: Jentie Meynerts 1728: Jentie Meynerts 1738: Rienk Ruijrds 1748: Rienk Ruijrds 1758: Gerben Feikes 1768: Gerben Feikes 1778: Gerben Feikes erfgen 1788: Tjeerd Willems 1798: P:ytter Gooitzes 1818: P:ytter Gooitzes

Stem no 38

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 52 en 53. Deze landerijen werden bijna altijd door dezelfde gebruikers gepacht.

BB FC52

Blokje naast een oude veenderij. 1698: Sicke Gaukes 1700: Anne Freercks 1708: Evert Jacobs 1718: Evert Jacobs 1728: Jetse Claeses 1738: Jetse Claeses 1748: Foocke Ruyrds 1758: Pieter Meints 1768: Pieter Meints 1778: Pieter Meints 1788: Pyter Meints wed 1798: Ruurdt Pyters 1818: Ruurdt Pyters

BB FC53

L-vormig perceel onder een oude veenderij. 1698: Sicke Gaukes 1700: Evert Jacobs 1708: Evert Jacobs 1718: Evert Jacobs 1728: Jetse Claeses 1738: Jetse Claeses 1748: Foocke Ruyrds 1758: Pieter Meints 1768: Pieter Meints 1778: Pieter Meints 1788: Pyter Meints wed 1798: Ruurdt Pyters 1818: Ruurdt Pyters

Stem no 42

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 54.

BB FC54

Groot grillig gevormde kern van de Vleerbosch. 1698: Saake Clasen 1700: Saecke Claeses 1708: Claes Ades wed 1718: Wybe Claeses 1728: Bauke Claeses 1738: Bauke Claeses 1748: Bauke Claeses 1758: Bauke Claeses 1768: Bauke Claeses 1778: Willem Jelmers wed 1788: Willem Jelmers wed 1798: Willem Jelmers wed 1818: Willem Jelmers wed

Stem no 43

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 55.

BB FC55

Blok onder de Vleerbosch. 1698: Saake Clasen 1700: Saecke Claeses 1708: Claes Ades wed 1718: Wybe Claeses 1728: Bauke Claeses 1738: Bauke Claeses 1748: Bauke Claeses 1758: Bauke Claeses 1768: Bauke Claeses 1778: Willem Jelmers wed 1788: Willem Jelmers wed 1798: Willem Jelmers wed 1818: Willem Jelmers wed

Stem no 41

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 56.

BB FC56

Grillig blok liggend aan de Vleerbosch. 1698: Jacob Gerryts 1700: Jacob Gerrijts 1708: Sijbe Sijbrens 1718: Sijbe Sijbrens 1728: Sijbe Sijbrens 1738: Sijbe Sijbrens 1748: Sijbe Sijbrens 1758: Willem Jelmers 1768: Willem Jelmers 1778: Willem Jelmers wed 1788: Willem Jelmers wed 1798: Ruurdt Hendriks 1818: Ruurdt Hendriks

Stem no 44

Deze besloeg de floreenplichtige landerijen 57.

BB FC57

Grillig lang perceel aan de Vleerbosch. 1698: Piek Aukes 1700: Sybren Feddes.... 1708: Sijbe Sijbrens 1718: Sijbe Sijbrens 1728: Sijbe Sijbrens 1738: Sijbe Sijbrens 1748: Sijbe Sijbrens 1758: Willem Jelmers 1768: Willem Jelmers 1778: Willem Jelmers wed 1788: Willem Jelmers wed 1798: Tjeerd Arents Pyter Jeens Tjerk Johannes Durk Gatzes Johannes Pytters 1818: Tjeerd Arents Pyter Jeens Tjerk Johannes Durk Gatzes Johannes Pytters

Het hele bovenstaande verhaal is een eerste poging om aan de de hand van herleidbare bronnen de ontwikkelling van het landschap en bewoning te ontrafelen. Het levert echter vele vragen op die hopelijk velen zullen inspireren om verder onderzoek te doen (of mij te berichten dat het al uitgezocht is) en dat te publiceren:

- Wat was de rol van de verveniningen zoals Hemminga en wat waren de gevolgen hiervan voor de percelering in dit dorp? Was er sprake van versplintering van de percelen? Waren er boerenbedrijven die het moeilijk kregen omdat ze al teveel land hadden verkocht om nog rendabel te zijn? Waaraan verkochten de verveningen hun turf, al aan het westen of nog in Fryslan? Werd er voor de verveningen lhet te gebruiken land gewoon gekocht  of uitgewisseld (vanwege wetgeving) ?

- Wanneer ontstond de Heawei? Wat was er voor de Heawei en waarom? En hoe zit het met de Leidijk? Is er een overgang van vervoer over water naar vervoer over land? 

- Wat is de rol van het klooster van Smalle Ee, aan wie zijn na de reformatie de kloostergoederen verkocht of verpacht?

- Welke organiserende kracht was er werkzaam bij het uitzetten van de originele percelering (de landerijen en boerderijen) toen de allereerste percelering (verdeling van land) gaande was?

- Waarom lijkt het alsof Kortehemmen met haar schijnbaar zoveel slechtere omstandigheden, kortere percelen (die aanliggen aan die van Boornbergum) en slechtere bodemstructuur (Sanbuorren/Galhouke) eerder ontstaan llijkt te zijjn dan Boornbergum? (gezien de ouderdom van haar kerk)

- Hoe zien we die allereerste percelering (verdeling) nog terug in het landschap? 

 

bronnen: kaarten http://www.hisgis.nl/ gegevens uit Floreen- en Stemkohieren in archief Gemeente Smallingerland. Doop en Trouwboeken en Lidmatenboeken Boornbergum-Kortehemmen via Tresoar en latere gegevens http://www.genlias.nl/ TdB 2011

Copyright © 2017 Boornbergum - Kortehemmen. Alle rechten voorbehouden.
Joomla! is vrije software vrijgegeven onder de GNU/GPL Licentie.